Rumunia: 237 projektów rolnych pod lupą EPPO. 3,5 mln euro szkody dla budżetu UE i mechanizm prowizji

Rumunia: 237 projektów rolnych pod lupą EPPO. 3,5 mln euro szkody dla budżetu UE i mechanizm prowizji Lead W Rumunii ruszyło śledztwo EPPO, które pokazuje, jak łatwo publiczne pieniądze mogą zniknąć za grubą warstwą papieru. Według komunikatu z 18 maja 2026 r. w grze jest 237 projektów rolnych i szacowana szkoda ok. 3,5 mln euro dla budżetu UE. Mechanizm miał opierać się na fałszywych lub nieprecyzyjnych dokumentach składanych do AFIR, a prowizje dla części uczestników miały sięgać 10-15 proc. wartości projektu. Stan faktyczny Europejska Prokuratura (EPPO) w Bukareszcie poinformowała, że prowadzi postępowanie dotyczące podejrzenia oszustwa przy funduszach z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EAFRD). Sprawa dotyczy wsparcia dla małych gospodarstw i programu dla młodych rolników. Przeszukania przeprowadzono 13 maja 2026 r. w okręgu Dâmbovița. Główny podejrzany został zatrzymany tego samego dnia, a następnie aresztowany decyzją sądu w Bukareszcie na wniosek EPPO. Dane i dokumenty Z komunikatu EPPO wynika, że łączna wartość finansowania, o które wnioskowano, wynosiła ok. 5,7 mln euro (27,7 mln RON), natomiast szacowana szkoda dla budżetu UE to ok. 3,5 mln euro (16,8 mln RON). W postępowaniu pojawia się 237 podmiotów: m.in. jednoosobowe działalności, firmy rodzinne, osoby fizyczne prowadzące działalność i spółki. Trzy osoby usłyszały zarzuty i zostały objęte środkami kontroli sądowej. Dodatkowo 22 osoby są badane pod kątem zgody na składanie wniosków w ich imieniu w zamian za prowizję 10-15 proc. wartości projektów. Mechanizm Opisany model nie przypomina jednego błędu księgowego, tylko potencjalny system seryjnego obchodzenia reguł. Jeśli jeden konsultant może obsłużyć setki wniosków opartych o dokumenty, które mają potwierdzać warunki, ale ich realnie nie potwierdzają, to kontrola formalna staje się teatrem. Jak przy bramce na stadionie: bilet jest, skan działa, tylko że na trybunach siedzi ktoś zupełnie inny. W tym przypadku bramką była procedura AFIR, a biletem dokumentacja aplikacyjna. EPPO wskazuje, że dokumenty miały tworzyć obraz zgodności z kryteriami, który mógł nie odpowiadać stanowi faktycznemu. Kontekst międzynarodowy To sprawa lokalna tylko z adresu. Pieniądze są unijne, więc ryzyko i koszt rozlewają się na wszystkich podatników UE. W praktyce każdy taki przypadek osłabia zaufanie do programów wsparcia rolnictwa i wzmacnia polityczny argument, że fundusze łatwo przejąć przez dobrze zorganizowanych pośredników. Dla państw członkowskich to sygnał, że sama zgodność formalna dokumentów nie wystarczy bez twardej weryfikacji wykonania i beneficjenta końcowego. Co jest potwierdzone, a co wymaga dalszej weryfikacji Potwierdzone są: istnienie postępowania EPPO, daty działań procesowych, skala 237 projektów, kwoty 5,7 mln i 3,5 mln euro oraz informacja o zatrzymaniu, areszcie i kolejnych osobach objętych postępowaniem. Wymaga dalszej weryfikacji to, jaka część wniosków faktycznie spełniała warunki, jaką rolę odegrały poszczególne podmioty i czy mechanizm był ograniczony do jednego konsultanta, czy działał szerzej. Status sprawy Na dziś mamy etap śledczy. Nie ma prawomocnych wyroków, a wszystkie osoby objęte postępowaniem korzystają z domniemania niewinności. EPPO wskazuje możliwe kwalifikacje dotyczące oszustwa, fałszerstwa i nadużyć przy środkach UE, ale o odpowiedzialności karnej zdecydują sądy rumuńskie. Zakończenie Jeśli te ustalenia się potwierdzą, problemem nie będzie tylko kilka wadliwych wniosków, lecz model, który można powielać wszędzie tam, gdzie dokument bywa ważniejszy niż rzeczywisty efekt publiczny. I właśnie dlatego ta sprawa wykracza poza Rumunię.